Metamorfoze Preservation Imaging Guidelines. Co? Dlaczego? Jak?

Metamorfoze – program

Metamorfoze to prowadzony w Niderlandach narodowy program zachowania w postaci cyfrowej dziedzictwa kulturowego, które istnieje w zasobach papierowych. Program powstał z inicjatywy Ministerstwa Oświaty, Kultury i Nauki. Jest prowadzony od 1997 roku przez KB, Bibliotekę Narodową Królestwa Niderlandów.

Zalecenia obrazowania zachowawczego Metamorfoze

Zalecenia Metamorfoze można traktować jako standard jakości obrazowania stosowany w programie masowej digitalizacji Metamorfoze. Wszystkie obejmujące działania digitalizacyjne projekty prowadzone w jego ramach winny stosować się do tych zaleceń.

Zalecenia obrazowania zachowawczego Metamorfoze odnoszą się wyłącznie do jakości obrazu zawartego w pliku bezpośrednio uzyskiwanym z aparatu fotograficznego lub skanera. Dozwolone formaty to nieskompresowane pliki TIFF grupy 6 lub pliki JPEG2000 (pliki pierwszego pokolenia). Pliki te muszą zawierać w sobie określenie zastosowanej przestrzeni barw (eciRGBv2 lub Adobe RGB 1998). Głębia bitowa tych plików musi wynosić 8 lub 16 bitów na kanał barwny.

Pliki pierwszego pokolenia traktowane są jako pliki archiwalne (wzorcowe).

Zasadą leżącą u podstaw zaleceń Metamorfoze jest stwierdzenie, że cała informacja zawarta w oryginale musi być widoczna w pliku wzorcowym. Ta zasada – co widzisz, to masz – jest spełniana przez stosowanie obiektywnie mierzalnych kryteriów jakości obrazu i obiektywnych pomiarów we wszystkich trzech poziomach jakości, opisanych zarówno w zaleceniach Metamorfoze, jak w standardzie ISO/TS 19264-1 poziom A. Technicznie określane jest to przez pomiar poziomu modulacji sygnału. Poziom musi mieścić się w widełkach pomiędzy 80% a 108%, pomiar winien mieć miejsce w obszarach podświetlonych. To samo wymaganie odnosi się do wszystkich trzech wprowadzonych w Metamorfoze poziomów jakości.

Poziomy te zostały nazwane: Metamorfoze Full, Light i Extra Light.

Metamorfoze Full ma zastosowanie do digitalizacji oryginałów o charakterze dzieł sztuki, takich jak listy, rękopisy, obrazy, grafiki, fotografie.

Metamorfoze Light opisuje digitalizację listów, książek, czasopism i obiektów wykonanych odręcznie, jak szkice i rysunki techniczne.

Metamorfoze Extra Light ma zastosowanie przy digitalizacji oryginałów czarno-białych (dwukolorowych).

Celem stosowania podstawowej zasady konsekwentnie i z zachowaniem tej samej tolerancji na wszystkich poziomach jakości jest uznanie, że konieczne jest pełne przeniesienie informacji, gdyż stan oryginałów podlega nieuchronnie pogorszeniu, a po prawidłowej digitalizacji nie będzie potrzeby ich używania.

Digitalizacja prowadzona zgodnie z zaleceniami Metamorfoze charakteryzuje się dokładnym przestrzeganiem procedur kontroli i zapewniania jakości każdego dnia w procesie digitalizacji. Wolno rozpoczynać digitalizację tylko wtedy, gdy skanery i aparaty zostały poddane kontroli na spełnianie wymagań. Praca zgodna z zaleceniami obrazowania zachowawczego Metamorfoze oznacza, że istnieje dokładna dokumentacja działania systemu digitalizacyjnego pod względem przestrzegania wymagań dotyczących jakości obrazu. Zgodność zapisu cyfrowego z oryginałami i obecność pełnej widocznej informacji są zapewniane przez codzienne obiektywne pomiary.

Codzienna obiektywna ocena musi być wykonywana z zastosowaniem wzorców technicznych i oprogramowania. Obiektywna ocena jest podstawową i nieodzowną częścią stosowania zaleceń obrazowania zachowawczego Metamorfoze. Niezależnie od stosowania obiektywnej oceny, kopia wzorcowa musi być poddawana ocenie wizualnej w celu sprawdzenia pełności i stwierdzenia obecności artefaktów.

Od publikacji w 2012 roku zalecenia są stosowane przez społeczność zajmującą się dziedzictwem kulturowym, a także producentów skanerów i aparatów fotograficznych.

Standard ISO/TS 19264-1 został opublikowany w 2017 roku. Przygotowana przez grupę roboczą ISO/TC42 JWG 26 specyfikacja techniczna opisuje aspekty istotne dla digitalizacji obiektów dziedzictwa kulturowego. Ten standard ISO brał pod uwagę zalecenia Metamorfoze, FADGI oraz wyniki badań nad technologią i nowe doświadczenia z praktyki obrazowania.

Druga wersja zaleceń obrazowania zachowawczego Metamorfoze jest obecnie tworzona i bierze pod uwagę rozwój opisany w ISO/TS 19264-1. Wersja robocza może zostać przesłana zainteresowanym.

Hans van Dormolen

Hans van Dormolen, założyciel firmy Hans van Dormolen Obrazowanie i Obrazowanie Konserwatorskie (HIP), działa na rynku międzynarodowym jako niezależny konsultant dla środowiska związanego z dziedzictwem kulturowym. Jest autorem wersji 1 dokumentu „Metamorfoze. Zalecenia dotyczące obrazowania zachowawczego”. Obecnie pracuje nad wersją 2. Zaprojektował system CET 357 oraz współprojektował system UTT. Jest członkiem grupy roboczej ISO TC42 JWG26 i IS&T. Towarzystwo Nauki i Technologii Obrazowania (IS&T) przyznało mu nagrodę za zasługi w obiektywizowaniu zasad obrazowania obiektów dziedzictwa kulturalnego w 2014 roku. Dodatkowe informacje można uzyskać pod adresem www.preservationimaging.com